ՀԱՐՑԱԶՐՈՅՑ ԱՐՑԱԽԻ ՏՆՏԵՍՈՒԹԵԱՆ ՓՈԽՆԱԽԱՐԱՐ ՍԵՐԳԷՅ ՇԱՀՎԵՐԴԵԱՆԻ ՀԵՏ

Վարեց՝ ՆՈՐԱՅՐ ՅՈՎՍԷՓԵԱՆ

Զբօսաշրջային ակտիւ տարեշրջանն իր իրաւունքների մէջ է:

Ակտիւութեան ակնկալիքների հետ նաեւ որոշակի մտահոգութիւններ կան՝ սահմաններում լարուածութեան աճը եւ յատկապէս ապրիլեան պատերազմն ինչպէ՞ս կ՛անդրադառնան այս ոլորտի աշխատանքներին: Որոշ մտահոգութիւններ կիսել, որոշները փարատել է տնտեսութեան փոխ-նախարար Սերգէյ Շահվերդեանը:

ՆՈՐԱՅՐ ՅՈՎՍԷՓԵԱՆ.- Վերջին մի քանի տարիների ընթացքում, աւելի կոնկրետ՝ 2007-2015 թուականներին, Արցախ եկող զբօսաշրջիկների թիւն աճել է երեքուկէս անգամ, գիշերակացը 2 անգամ երկարաձգուել է: Ինչի՞ արդիւնք էք համարում այդ աճը:

ՍԵՐԳԷՅ ՇԱՀՎԵՐԴԵԱՆ.- Զբօսաշրջութեան զարգացման համար երկու պայման եմ կարեւորում՝ դրսում երկրի բարենպաստ «իմիջի» ձեւաւորում եւ ներսում՝ զբօսաշրջային ենթակառուցուածքների զարգացում, կատարելագործում: Երկու ուղղութեամբ էլ աշխատել ենք: Տեղեկատուութեան ժամանակակից հնարաւորութիւններն ենք օգտագործել, միջազգային, հեղինակաւոր ցուցահանդէսների մասնակցել, միաժամանակ երկրի ներսում ենք նոր հնարաւորութիւններ ապահովել, ճանապարհներ են բարեկարգուել, հիւրանոցների թիւն է աւելացել, նոր զբօսաշրջավայրեր ունենք: Զբօսաշրջիկների թուի աճը դիտարկում եմ որպէս այդ աշխատանքների գնահատական եւ առաջին հերթին՝ որպէս վստահութեան դրսեւորում Արցախի Հանրապետութեան նկատմամբ:

ՆՈՐԱՅՐ ՅՈՎՍԷՓԵԱՆ.- 2016ի առաջին եռամսեակում էլ նախորդ տարուայ նոյն ժամանակահատուածի համեմատ զբօսաշրջիկների աճ ունենք՝ մօտ 10 տոկոս: Ապրիլեան պատերազմը գրեթէ բոլոր ոլորտներում իրավիճակն ու ակնկալիքները վերանայելու խնդիր առաջացրեց: Գործերն ինչպէ՞ս են զբօսաշրջութեան ոլորտում:

ՍԵՐԳԷՅ ՇԱՀՎԵՐԴԵԱՆ.- Քառօրեայ պատերազմի հետեւանքներն արդէն կարող ենք թուերով բնութագրել: Ապրիլ-Մայիսին ունեցանք միջազգային զբօսաշրջիկների թուի անկում շուրջ 40 տոկոսով: Որպէսզի պատկերացնենք, թէ դա տնտեսութեան վրայ մօտաւոր ինչ ազդեցութիւն ունի, պարզապէս ասեմ, որ նախորդ տարի միջազգային զբօսաշրջիկները մեր երկրում թողել են մօտ երեք միլիարդ դրամ: Եւ այժմ այդ գումարը նուազում է 40 տոկոսով:

ՆՈՐԱՅՐ ՅՈՎՍԷՓԵԱՆ.- Որ ապրիլեան դէպքերից յետոյ օտարերկրեայ զբօսաշրջիկների թւում անկում ենք ունենալու՝ կանխատեսելի է ու նաեւ բնական: Իրավիճակը շտկելու, պակասը լրացնելու ի՞նչ ճանապարհներ ու տարբերակներ էք տեսնում:

ՍԵՐԳԷՅ ՇԱՀՎԵՐԴԵԱՆ.- Բնականաբար, ամէն իրավիճակից ելք կայ: Մենք համապարփակ ծրագիր ենք մշակում այս վիճակից դուրս գալու համար: Առաջին հերթին պէտք է մեր երկրի զբօսաշրջային վարկանիշը վերականգնենք: Սկսելու ենք աշխատել նոր թիրախ-խմբերի հետ: Այսինքն՝ դրանք այնքան էլ նոր չեն, պարզապէս առայժմ նրանց հետ ակտիւ չենք աշխատել: Խօսքը ՀՀում եւ մերձաւոր Սփիւռքում՝ Ռուսաստանի Դաշնութիւնում բնակուող մեր հայրենակիցների մասին է:

ՆՈՐԱՅՐ ՅՈՎՍԷՓԵԱՆ.- Այս տարի նոր նախաձեռնութիւն արդէն կայ: Խօսքը Արտակ Բեգլարեանի «Եկ Արցախ» կոչի մասին է:

ՍԵՐԳԷՅ ՇԱՀՎԵՐԴԵԱՆ.- Սա հերթական ապացոյցն է, որ զբօսաշրջութեան զարգացումը մէկ գերատեսչութեան, մէկ մարմնի խնդիրը չէ: Ի հարկէ, պէտք է լինի մարմին, որը կը համակարգի, տարբերակներ կ՛առաջարկի եւ այլն: Սակայն յատկապէս Արցախի պարագայում բոլորս էլ անելիք ունենք եւ կարող ենք օգտակար լինել: Արտակը դա գործով ապացուցեց: Եւ մենք ամէն ինչ անելու ենք, որ նրա նախաձեռնութիւնն ընդլայնուի, տարածուի:

ՆՈՐԱՅՐ ՅՈՎՍԷՓԵԱՆ.- Նախորդ տարի էլ նոյն ուղղուածութեան ծրագրեր կային՝ մի փոքր այլ ձեւաչափով, երբ արձակուրդի մի մասը հայրենիքում անցկացնելու կոչով հանդէս էր եկել «Արցախ» հայրենակցական միութիւնը: Այդ նախաձեռնութիւնը ե՞ւս ուժի մէջ է մնում:

ՍԵՐԳԷՅ ՇԱՀՎԵՐԴԵԱՆ.- Դրանք մէկանգամեայ ծրագրեր չեն: Եթէ անգամ «Արցախ» հայրենակցական միութիւնն այս տարի նոյն նախաձեռնութեամբ հանդէս չգայ, միեւնոյն է, նախորդ տարի նրա կոչով Արցախ եկածներից շատերը վստահաբար կրկին այստեղ են գալու:

ՆՈՐԱՅՐ ՅՈՎՍԷՓԵԱՆ.- Հիմա՝ հիւրեր ընդունելու մեր հնարաւորութիւնների մասին: Անցած մէկ տարուայ ընթացքում ի՞նչ է փոխուել:

ՍԵՐԳԷՅ ՇԱՀՎԵՐԴԵԱՆ.- Անցած տարի Ամարասում բացուեց Գրիգորիս եպիսկոպոսի դամբարանի ստորերկրեայ հատուածը: Տողի մելիքական ապարանքն է սկսել աշխատել որպէս լիարժէք զբօսաշրջավայր: Ի դէպ, այն հանրահռչակւում է նաեւ Տողի գինու փառատօնի շնորհիւ, որն այս տարի էլ անցկացնելու ենք, քանի որ իր դրական դերը տեսնում ենք: Տարուայ նորոյթներից էր նաեւ հիւրանոցների թուի աճը. եւս երկու նոր հիւրանոց ունեցանք:

ՆՈՐԱՅՐ ՅՈՎՍԷՓԵԱՆ.- Գիշերակացը վերջին տարիներին 2ից հասել է 4ի: Դա Արցախի համար առաւելագո՞յնն էք համարում, թէ քարոզչական աշխատանքներն ակտիւացնելու խնդիր ունենք:

ՍԵՐԳԷՅ ՇԱՀՎԵՐԴԵԱՆ.- Աւելի շատ՝ առաջինը: Ի վերջոյ, գիշերակացը 2ից 4ի է հասել ոչ թէ քարոզչութեան, այլ զբօսաշրջային ներուժը ընդլայնելու, նոր զբօսաշրջավայրեր, զբօսաշրջային նոր երթուղիներ ապահովելու արդիւնքում: Այսինքն՝ եթէ մի քանի տարի առաջ զբօսաշրջիկը Արցախ գալիս էր Գանձասարը, Ամարասը, Շուշին տեսնելու, եւ դրա համար նրան երկու օր էր պէտք, ապա այսօր հանրահռչակուած զբօսաշրջավայրերի թիւը աճել է՝ նաեւ Տիգրանակերտ, Տողի մելիքական ապարանք եւ այլ: Այդ ամէնը տեսնելու համար է զբօսաշրջիկը «ստիպուած» երկարաձգել Արցախում մնալու իր օրերը:

ՆՈՐԱՅՐ ՅՈՎՍԷՓԵԱՆ.- Հիմա խօսենք այն մասին՝ ինչը կա՛մ չունենք, կա՛մ մեր ցանկացած չափով չունենք: Ամենաառաջինը՝ չունենք Արցախը՝ որպէս առանձին զբօսաշրջային ուղղութիւն: Այն դէպքերի հիմնական մասում կազմում է Հայաստանի զբօսաշրջային ուղղութեան մի մասը միայն եւ շատ դէպքերում էլ կախուած է մնում հայաստանեան տուրօպերատորների տրամադրուածութիւնից: Դա իսկապէս այդպէ՞ս է, թէ խտացնում եմ գոյները:

ՍԵՐԳԷՅ ՇԱՀՎԵՐԴԵԱՆ.- Անկեղծ ասած՝ իսկապէս այդպէս է: Եւ քանի դեռ մեր օդանաւակայանը չի աշխատում կամ մենք այլ երկրի հետ բաց սահման չունենք՝ այդպէս էլ մնալու է: Միւս կողմից՝ դրանում ոչ մի վատ բան չեմ տեսնում: Այո, Արցախը, նաեւ որպէս զբօսաշրջային ուղղութիւն, կարող է դիտուել հայաստանեան զբօսաշրջային ուղղութեան մի հատուածը՝ իր ուրոյն դիմագծով ու գրաւչութեամբ: Եւ շատ դէպքերում հէնց զբօսաշրջիկներն են տուրօպերատորից պահանջում նաեւ Արցախն ընդգրկել:

ՆՈՐԱՅՐ ՅՈՎՍԷՓԵԱՆ.- Դեռ չունենք զբօսաշրջիկների հետ աշխատելուն պատրաստ հասարակութիւն, անգամ՝ մասնագէտների յստակ խումբ, ում համար դա կը լինի հիմնական աշխատանք ու եկամտի հիմնական աղբիւր:

ՍԵՐԳԷՅ ՇԱՀՎԵՐԴԵԱՆ.- Աշխատողներ ու մասնագէտներ կան: Բայց, ցաւօք, ստիպուած եմ համաձայնել, որ դեռ չունենք ընդհանուր մօտեցում եւ կամեցողութիւն՝ աշխատել զբօսաշրջիկի հետ: Երբեմն դա անգամ այնպիսի հաստատութիւններում եմ նկատում, որոնց համար զբօսաշրջիկ ընդունելը պէտք է եկամտի գլխաւոր աղբիւրներից մէկը լինէր, ասենք, հիւրանոցը կամ ռեստորանը:

ՆՈՐԱՅՐ ՅՈՎՍԷՓԵԱՆ.- Դեռ չունենք զբօսաշրջիկներին ռէալ հաշուարկելու իրական հնարաւորութիւն, ինչի արդիւնքում թուերը, ասենք, այն, որ զբօսաշրջիկները Արցախում նախորդ տարի առնուազն 6 միլիոն դոլար են թողել, երբեմն թերահաւատութեամբ են ընդունւում:

ՍԵՐԳԷՅ ՇԱՀՎԵՐԴԵԱՆ.- Անկեղծ ասած, մենք էլ ենք այդ թուին թերահաւատութեամբ վերաբերւում, բայց՝ հակառակ կողմից: Այդքան գումար թողել են միայն միջազգային զբօսաշրջիկները, այսինքն՝ նրանք, ովքեր Արցախ գալու մուտքի արտօնագիր են ստացել: Նրանց հաշուառումը կատարւում է, եւ այստեղ թերահաւատ լինելու հիմքեր չկան: Չեն հաշուառւում ՀՀից եկողները եւ նրանք, ովքեր հայաստանեան անձնագիր ունեն: Բնականաբար, եթէ դա հաշուի առնենք, զբօսաշրջութիւնից Արցախի նախորդ տարուայ եկամուտը ոչ թէ 3 միլիարդ դրամ պէտք է լինի, այլ շատ աւելի:

ՆՈՐԱՅՐ ՅՈՎՍԷՓԵԱՆ.- Քանի որ փողից սկսեցինք խօսել՝ այդ մասով մի հարց եւս: Նախորդ տարուայ բիւջէի կատարողականը ներկայացնելիս Ազգային ժողովում յայտարարեցիք, որ արտասահմանեան զբօսաշրջային ցուցահանդէսներին չենք մասնակցել: Այս տարի սկսեցինք նորից մասնակցել:

ՍԵՐԳԷՅ ՇԱՀՎԵՐԴԵԱՆ.- Այս տարի ցուցահանդէսի ենք մասնակցել Բերլինում եւ Մոսկուայում: Երկուսն էլ խոստումնալից ու կարեւոր ուղղութիւններ են: Ընդհանրապէս, միջազգային ցուցահանդէսներին մեր մասնակցութեանը թերահաւատօրէն վերաբերուող մեր քաղաքացիներին փորձում եմ հասկանալ. արդիւնքն անմիջապէս չես տեսնում, բայց որ նաեւ հէնց դրանց շնորհիւ ենք կարողացել վերջին տարիներին զբօսաշրջութեան ոլորտում նկատելի աճ ապահովել՝ անվիճելի է: Այնպէս որ, շարունակելու ենք աշխատել նոյն ուղղութեամբ: