Իշխանութեան Մաս Եղել Ենք, Բայց Իշխանութիւն Չենք Եղել

«ԱՍՊԱՐԷԶ».- Civilnet.tv (հաղորվադավար՝ Արփի Մախսուդեան) տարեվերջեան զրոյց մը ունեցած է ՀՅԴ Բիւրոյի անդամ, Ազգային ժողովի պատգամաւոր Վահան Յովհաննիսեանին հետ:

ԱՐՓԻ ՄԱԽՍՈՒԴԵԱՆ.- Պարոն Յովհաննիսեան, եթէ Դուք լինէիք իշխանութեան, ի՞նչ քայլեր կ’անէիք, որ կը ցանկանայիք՝ իշխանութիւնը անէր, կա՛մ ի՞նչ քայլեր չէիք անի, որ արել է իշխանութիւնը:

 

ՎԱՀԱՆ ՅՈՎՀԱՆՆԻՍԵԱՆ.- Եթէ անդրադառնանք վերջին իրադարձութիւններին, ապա ես երբեք թոյլ չէի տայ, որ իմ՝ որպէս կառավարութեան ներկայացրած բիւջէն խայտառակ թուերով անցնի կա՛մ իրականում չանցնի էլ, ուղղակի դաշնամուրի նման նուագեն՝ ստանալու համար ինչ-որ կեղծ թիւ: Բայց եթէ լուրջ խօսենք, ամբողջ տարուայ ընթացքում մեր ֆրակցիայի ներկայացուցիչներն ասել են, թէ ինչպէս է պէտք փոխել այն օրէնքները, որոնք բերում է կառավարութիւնը, ինչ օրէնքներ է պէտք ընդունել:

Մեր առաջարկների մի մասը, իհարկէ, ընդունուել է: Այստեղ պէտք է ազնիւ լինել եւ խոստովանել դա: Բայց շատերն էլ չեն ընդունուել: Չեն ընդունուել լուրջ քաղաքական յայտարարութիւններ, որ ներկայացրել են մեր ֆրակցիայի պատգամաւորները, ինչպէս օրինակ վերջինը՝ բացայայտօրէն խախտելով օրէնքը՝ ԱԺ արտաքին յարաբերութիւնների յանձնաժողովի նախագահի՝ մեր ֆրակցիայի անդամ Արմէն Ռուստամեանի հեղինակած «Ադրբեջանի պատասխանատուութեան մասին» յայտարարութիւնը չընդունուեց, չդրուեց անգամ քուէարկութեան, ինչը օրէնքի խախտում էր, ինչը, սակայն, նաեւ ցոյց է տալիս, թէ արտաքին առումով ինչ վախուորած քաղաքականութիւն է վարուել, որը մենք չէինք անի:

Բայց եթէ մի քիչ ընդլայնենք սպեկտրը, գաղափարական առումով մենք այլ կերպ կը մօտենայինք իշխանութիւն լինելու հանգամանքին, մենք կը հասկանայինք, որ եթէ մենք իշխանութիւն ենք, ուրեմն մեր մրցակիցը Ադրբեջանի, Թուրքիայի, ուրիշ երկրների իշխանութիւններն են, այդ նրանց մենք պէտք է յաղթահարենք մեր յաջող, էֆեկտիւ  (ազդեցիկ-Խմբ.) քայլերով, մեր հմտութեամբ, հեռատեսութեամբ, ճկունութեամբ, խելքով, նրանց է, որ մենք պէտք է յաղթենք, նրանց հետ համեմատութեան մէջ պէտք է յաղթենք, այլ ոչ թէ նախկին նախարարների կամ կառավարութեան:

Մենք ի՞նչ ենք տեսնում, ցաւօք սրտի, որ շատ-շատ բարձրաստիճան պաշտօնեաներ մրցակցութեան մէջ են մտել՝ ցոյց տալու համար, թէ ինչքան աւելի լաւն են իրենք իրենց նախորդողից: Սա անպտուղ բանավէճ է, որովհետեւ երբ դու անընդհատ փորձում ես ապացուցել, որ քո անյաջողութիւնները ոչ թէ քո սխալ հաշուարկից էին, ոչ թէ քո վարած քաղաքականութիւնից, այլ բնակլիմայական պայմանների եւ համաշխարհային ճգնաժամի հետեւանք էին, դու այլեւս արժանավայել չես քո հասարակութեան համար:

Որպէս իշխանութիւն՝ այ սրանից էլ մենք կը խուսափէինք: Կ’անէինք ամէն ինչ, որ մէր ժողովուրդը մեզ հաւատար: Վատ ապրող ժողովուրդը պէտք է հաւատայ իր իշխանութեանը: Տեսէ՛ք, օրինակ, Ռուսաստանում փողոց են դուրս եկել ոչ թէ վատ ապրողները, այլ կուշտ, բարեկեցիկ կեանքով ապրող կիրթ մարդիկ: Ուրեմն՝ կարելի է զզուել նոյնիսկ այն իշխանութիւնից, որը մարդկանց քիչ թէ շատ բարեկեցիկ կեանք է ապահովում: Սա մեր իշխանութիւնները չպէտք է մոռանան: Մենք, օրինակ, չէինք մոռանում:

ԱՐՓԻ ՄԱԽՍՈՒԴԵԱՆ.- Այս տարի Դաշնակցութիւնը նախաձեռնեց մի քանի կարեւոր գործեր, որոնցից մէկն էլ «Քուէն ուժ է» հասարակական շարժումն էր: Ի՞նչ տուեց այն ձեզ եւ ի՞նչ՝ քաղաքական դաշտին:

ՎԱՀԱՆ ՅՈՎՀԱՆՆԻՍԵԱՆ.- Քաղաքական դաշտին դեռ պէտք է տայ, ինչ-որ բաներ, իհարկէ, արդէն տուել է, որովհետեւ բազմաթիւ հասարակական կազմակերպութիւններ եւ կուսակցութիւններ միաւորուել են դրա շուրջ: Չէի ասի, որ դրանք շատ ուժեղ են կամ ազդեցիկ, սակայն առնուազն ընթացքը սկսուած է: Մենք հասկացանք, թէ ինչ է տեղի ունենում մեր հասարակութեան մէջ, սկսեցինք հասկանալ, թէ որտեղից եւ ինչ արմատներից է գալիս մեր հասարակութեան անտարբերութիւնը, անհաւատութիւնը, յուսահատութիւնը եւ այլն:

Տեսէ՛ք, օրինակ, եթէ նորից Ռուսաստանի հետ համեմատութիւն անեմ, այնտեղ հասարակութիւնը, նոյնիսկ նրանք, ովքեր իշխանութեանը չեն սիրում, չեն ուզում, ատում են նոյնիսկ, պատրաստւում են ընտրութիւնների, Հայաստանում քաղաքական ասպարէզը, ինչպէս նաեւ հասարակութիւնը պատրաստւում են ոչ թէ ընտրութիւնների, այլ ձայնահաւաքի:

Իսկ երբ որ ձայն ես հաւաքում, ոչ թէ սպասում ես, ակնկալում, պահանջում, որ քեզ ընտրեն, այլ քո խնդիրը քո ձայն հաւաքելն է, ուրեմն դու պէտք է ուժեղացնես ոչ թէ քեզ՝ որպէս գաղափարական, քաղաքական ուժ, տնտեսական ծրագրեր ներկայացնող ուժ, այլ պէտք է քո գործիքները հաւաքես: Իսկ որո՞նք են այդ գործիքները՝ փողը, ադմինիստրատիւ ապարատը (պետական վարչական մեքենան-Խմբ.), տարբեր տեսակի լծակները՝ վախը, ուժը, ճնշումը եւ այլն: Այսինքն՝ գործիքահաւաք է հիմա տեղի ունենում, եւ գործիքները իրար ձեռից պոկելու պրոցեսում (գործընթացի մէջ-Խմբ.) իրար հրմշտում են, նեղացնում, երբեմն՝ ձերբակալում, որպէսզի դաշտն ազատուի:

ԱՐՓԻ ՄԱԽՍՈՒԴԵԱՆ.- Կարո՞ղ ենք պնդել, որ 20ամեայ Հայաստանում քաղաքական էւոլիւցիա (եղափոխութիւն-Խմբ.) տեղի չի ունեցել եւ չի ունենում:

ՎԱՀԱՆ ՅՈՎՀԱՆՆԻՍԵԱՆ.- Ռեգրես (նահանջ, յետընթաց-Խմբ.) է տեղի ունեցել, շատ լուրջ ռեգրես: Սովետական միութիւնը ազատ երկիր չէր, սակայն քչից-շատից ապահովում էր իր քաղաքացիների սնունդն ու անվտանգութիւնը: Հայաստանը ոչ միայն ազատ երկիր չէ, բայց նաեւ այնքանով չի ապահովում պետութեան պարտքը համարուող այս էլեմենտար (տարրական-Խմբ.) բաները, որ բնակչութիւնն ուղղակի արտագաղթում է՝ այդ սնունդն ու անվտանգութիւնը որոնելով այլ ափերում:

ԱՐՓԻ ՄԱԽՍՈՒԴԵԱՆ.- Դաշնակցութիւնը երկու անգամ եղել է իշխանութեան մէջ: Որքանո՞վ էք մասնակցել այդ յետընթացին:

ՎԱՀԱՆ ՅՈՎՀԱՆՆԻՍԵԱՆ.- Եթէ մենք չտեսնէինք, որ պրոցեսը զարգացում, առաջխաղացում չի ապահովում՝ տեղում դոփել է, որն ինքնին յետընթաց է, մենք չէինք էլ դուրս գայ կոալիցիայից: Իսկ ինչ վերաբերում է նրան, որ մենք եղել ենք իշխանութիւն, մէկ հարց՝ ՀՀԿն (Հայաստանի Հանրապետական կուսակցութիւն) 1992թ. կա՛մ 1993թ. իշխանութիւն էր, բայց չգիտես ինչու՝ Լեւոն Տէր Պետրոսեանի հետ համագործակցելու, նրա բլոկի մաս լինելու համար պատասխանատուութիւն կրելուց հմտօրէն փորձում է խուսափել: Այդ հարցը մեր լրատուամիջոցները չգիտես ինչու չեն տալիս՝ կա՛մ մոռացել են, կա՛մ երիտասարդ են, չեն յիշում այդ ժամանակները, կա՛մ անյարմար են զգում:

Ես հասկանում եմ հանրապետականներին: Նրանք Տէր Պետրոսեանի արածների համար շատ փոքր պատասխանատուութիւն են կրում, քանի որ որոշողը այն ժամանակ ՀՀՇն էր: Լաւ, եթէ այն ժամանակ ՀՀՇն էր, որ ՀՀԿն պարտաւորութիւն չունի պատասխան տալու այն ժամանակի համար, ո՞վ ասաց, որ մենք պարտաւորութիւն ունենք պատասխան տալու 2003-2008 թթ. համար, եթէ մենք իշխանութեան մէջ ենք եղել՝ Հանրապետականի իշխանութեան հետ կոալիցիայի մէջ:

Եթէ մենք ունեցել ենք երեք նախարար, որքանո՞վ է դա քսան նախարարից եւ հսկայական ուժեղ գերատեսչութիւններից բաղկացած կառավարութեան մէջ դերակատարութիւն: Տոկոսը կարելի է թուաբանօրէն էլ հաշուել, բայց դա ճիշդ չի լինի, քանի որ մեր երկրում դա չի աշխատում: Կայ մէկ կենտրոն, որտեղից արձակւում են հրահանգները: Եւ այդ մէկ կենտրոնի վրայ որքանով ես ազդում՝ այստեղ է որոշւում՝ որքանով ես իշխանութիւն: Այդ առումով իշխանութեան մաս եղել ենք, բայց իշխանութիւն չենք եղել:

ԱՐՓԻ ՄԱԽՍՈՒԴԵԱՆ.- Ի՞նչ ֆորմատով (ձեւաչափով-Խմբ.) էք մտադիր մասնակցել 2012թ. խորհրդարանական ընտրութիւններին, եւ հնարաւո՞ր է, որ ընտրութիւնների գնաք այլ կուսակցութիւնների հետ դաշինքներ կազմելով:

ՎԱՀԱՆ ՅՈՎՀԱՆՆԻՍԵԱՆ.- Այո՛, դա հնարաւոր է, սակայն այս պահին Դաշնակցութիւնը մենակ է: Մենք չունենք դեռ որեւէ որոշում, արդիւնաւէտ աւարտուած բանակցութիւն, որը նման բլոկի էական դարձած լինելու մասին խօսի: Որպէս տեսական հնարաւորութիւն՝ դա կայ, որպէս պրակտիկ՝ որոշման մակարդակի հասած եզրակացութիւն՝ ոչ: Իհարկէ, կան ուժեր, որոնց հետ նման բլոկը հաւանական չէ, ոչ միայն հաւանական չէ, այլեւ անհաւանական, նոյնիսկ անհնարին: Իշխանութեան հետ էլ դա հնարաւոր չէ:

Քաղաքականութիւնը բացարձակ ճշմարտութիւններ չի ճանաչում, իրավիճակը կարող է այնպէս փոխուել, որ նախընտրութիւններ տեղի չունենան, ընտրութիւններում տեղի ունենան շատ անսպասելի բաներ: Դրա համար բացարձակ ճշմարտութիւններ չեմ ասում, բայց այսօրուանից դատելով՝ նման հնարաւորութիւն չի երեւում: Սակայն կան քաղաքական ուժեր, որոնց հետ դա հնարաւոր է, եւ կը ցանկանայի, որ նրանք այդ հնարաւորութիւնը չփչացնեն: