ԵՐԵՒԱՆ, <<Ազատութիւն>> - Հայաստանի արտաքին գործոց նախարար Էդուարդ Նալբանդեան 8 Ապրիլին Մոսկուայի մէջ ելոյթ ունեցած է ԱՊՀի արտաքին գործոց նախարարներու խորհուրդի հերթական նիստին ընթացքին՝ յատկապէս շեշտելով, որ իր գոյութեան տարիներուն ԱՊՀն ստանձնած է քաղաքական, տնտեսական, մարդասիրական եւ այլ գործընթացներու մէջ դրական դերակատարութիւն, սակայն միշտ չէ, որ արդարացուցած է ակնկալութիւնները։ Կարելի չէ եղած կանխել շարք մը բացասական երեւոյթներ, որոնք առկայ են բազմաթիւ հիմնական հարցերու մէջ, որոնց կարգին՝ անվտանգութեան ոլորտին մէջ. նախարարը հաստատած է, որ այս երեւոյթին  վառ դրսեւորումներէն մէկը ղարաբաղեան հիմնահարցն է։

Անդրադառնալով Ատրպէյճանի կողմէ Լեռնային Ղարաբաղի դէմ սանձազերծուած ռազմական գործողութիւններուն՝ Հայաստանի արտաքին գործոց նախարարը յայտնած է. <<Վերջին օրերին տեղի ունեցած իրադարձութիւնները ո՛չ միայն յանգեցրին մարդկային կորուստների եւ ճգնաժամի խորացման, ո՛չ միայն յղի են երկարաժամկէտ ապակայունացմամբ, այլեւ կարող են նոր մարտահրաւէր դառնալ միջազգային, այդ թւում՝ մարդասիրական իրաւունքին, ոչ միայն ՄԱԿի կանոնադրութեանը եւ միջազգային իրաւունքի հիմնարար փաստաթղթերի դրոյթներին, այլեւ՝ ԱՊՀի կանոնադրութեանը, որում նոյնպէս ամրագրուած է վէճերի եւ հիմնախնդիրների խաղաղ կարգաւորումը>>:

<<Այս իրադարձութիւնները տեղի ունեցան այն պատճառով, որ ոչ բոլորն են ԱՊՀում գործնականում կիսում այս մօտեցումը: Արցախի դէմ Բաքուի կողմից վերջին օրերին սանձազերծուած լայնածաւալ յարձակողական գործողութիւնները խախտում են Ադրբեջանի իսկ կողմից ստորագրուած հրադադարի 1994 թուականի եւ հրադադարի ամրապնդման 1995 թուականի եռակողմ անժամկէտ համաձայնագրերը. ի միջի այլոց, առաջին համաձայնագիրը նախաձեռնուել էր հէնց ԱՊՀի միջխորհրդարանական վեհաժողովի շրջանակներում: Սանձազերծուած յարձակման առաջին իսկ ժամերից միտումնաւոր եւ բացայայտ թիրախաւորուել էին քաղաքացիական օբյեկտներ, տուժեցին քաղաքացիական անձինք, այդ թւում՝ երեխաներ եւ ծերեր>>, ընդգծած է Նալբանդեան:

Արտաքին գործոց նախարարը դիտել տուած է, որ խնդիրը բացառապէս խաղաղ ճամբով լուծելու վերաբերեալ միջազգային հանրութեան բազմաթիւ կոչերը բոլորովին ոտնահարուեցան Ատրպէյճանի կողմէ։ Ակնյայտ է, որ այս բոլորը լուրջ վնաս կը հասցնեն բանակցային գործընթացին եւ ԵԱՀԿի Մինսկի խումբի համանախագահներուն ջանքերուն։ <<Մենք բազմիցս հրաւիրել ենք միջազգային հանրութեան ուշադրութիւնը եւ կոչ ենք արել կանխել Բաքուի ռազմատենչ նկրտումները՝ նկատի ունենալով իրավիճակի հէնց նման զարգացումը, որի ականատեսը եղանք այս օրերին>>:

Է. Նալբանդեանի համաձայն՝ աւելի քան երբեք հրամայական դարձած է տեղի ունեցածին կրկնութեան բացառումը՝ ապագային, խնդիրի ռազմական լուծման վտանգաւոր փորձերէն հրաժարումը, խաղաղ լուծումներ գտնելու վերաբերող ջանքերը:

Խօսելով ԱՊՀի հնարաւոր բարեփոխումներուն եւ կազմակերպութեան արդիւնաւէտութեան բարձրացման մասին՝ Հայաստանի արտաքին գործոց նախարար ըսած է.<<Ցանկալի է, որ ԱՊՀում բոլորը հաւասարապէս գիտակցեն իրենց պատասխանատուութիւնը այս տարածքի՝ որպէս համագործակցութեան եւ գործընկերութեան միջավայր պահպանման եւ կազմակերպութեան ապագայի գործում: Այդ խնդրին կը ծառայէր նաեւ ԱՊՀի գործունէութեան կատարելագործումը: Կարեւոր է կողմնորոշուել, թէ ինչպիսին ենք մենք ցանկանում տեսնել ԱՊՀն: Բազմակողմ կառոյցը գրաւիչ է այն ժամանակ, երբ այն գործունակ է՝ հասկանալի փոխադարձ պարտաւորութիւններով, յստակ առաջնահերթութիւններով եւ ոչ ուռճացուած կառոյցներով, որոնք չեն կրկնում ճիւղային համագործակցային մարմինների գործառոյթները>>:

<<Մենք կարծում ենք, որ այս կամ այն ոլորտում փոխգործակցութեան խորացմանն ուղղուած որոշումների ընդունումը նպատակայարմար է դիտարկել՝ հաշուի առնելով մասնակից պետութիւնների իրական հետաքրքրուածութեան աստիճանը: Ցանկանում եմ ընդգծել՝ իրական փոխգործակցութեան, այլ ոչ թէ ձեւական պատրաստակամութեան: Ստեղծուել է մի իրավիճակ, երբ մասնակից պետութիւններից մէկը ստորագրում է ընդունուող փաստաթղթերի միայն 10 տոկոսը, դրանցից 90 տոկոսը՝ վերապահումներով>>, շեշտած է Էդուարդ Նալբանդեան՝ աւելցնելով. <<Երբ այս կամ այն հարցում համագործակցութեան նկատմամբ հետաքրքրութիւն է ցուցաբերւում միայն որոշ մասնակից երկրների կողմից, որոնք միաժամանակ հանդիսանում են նաեւ ինտեգրացիոն եւ համագործակցութեան այլ միաւորումների անդամներ, ԱՊՀի ձեւաչափում որեւէ հարցի ներառումը պէտք է առաւել մանրամասն քննութեան առնուի>>:

<<Ցանկանում եմ կրկին ընդգծել, որ ԱՊՀում Հայաստանը ունի դրական օրակարգ: Մենք անում ենք հնարաւորը, որ կուտակուած դրական փորձն օգտագործելով գործնական հունի մէջ դնենք եւ ապահովենք ԱՊՀի ադապտացումը (յարմարեցումը-Խմբ.) ժամանակակից իրողութիւններին>>, յայտարարած է Հայաստանի արտաքին գործոց նախարարը։