Կիրօ Մանոյեանի Արձագանգը Հայաստանի Անունը Փոխելու Կրթութեան Նախարարի Առաջարկին

By Asbarez | Monday, 27 January 2014

ՀՅԴ Բիւրոյի Հայ Դատի եւ քաղաքական հարցերի գրասենեակի պատասխանատու Կիրօ Մանոյեանը իր ֆէյսբուքեան (ՖԲ) էջում գրում է. «ՀՀ կրթութեան եւ գիտութեան նախարար Արմէն Աշոտեանն իր ՖԲի էջում գրել է. «Իմ կարծիքով՝ Սահմանադրական բարեփոխումները խիստ դիտարժան եւ հետաքրքիր հնարաւորութիւն են ընձեռում նաեւ արտաքին քաղաքական դաշտում: Մասնաւորապէս, ես առաջարկում եմ քննարկել մեր պետութեան վերանուանման հարցը՝ պատմական արդարութեան վերականգնման, հայրենատիրութեան եւ պահանջատիրութեան դիտանկիւնից: Կարծում եմ, որ առաւել ճիշդ կը լինէր Հայկական բարձրաւանդակի այս հատուածի վրայ կառուցուող պետութեան անունը դնել Արեւելեան Հայաստանի Հանրապետութիւն: Այս առաջարկս հնչեցրել եմ դեռեւս 2005 թուականին Ազգային ժողովում, կրկին Սահմանադրական փոփոխութիւնների փաթեթի քննարկման ընթացքում: Հայոց Ցեղասպանութեան 100րդ տարելիցը մօտենում է: Շնորհակալ կը լինեմ կարծիքների համար»:

Արմէն Աշոտեանից առաջ, 1990 թուականի Օգոստոսին, երբ Խորհրդային Հայաստանի Գերագոյն խորհրդում (ԳԽ) քննարկւում էր Հայաստանի անկախութեան մասին հռչակագրի բովանդակութիւնը, այն ժամանակ պատգամաւոր Սէյրան Բաղդասարեանն այդ հարցը բարձրացրեց նոյն հիմնաւորումով: Այն ժամանակուայ ԳԽի մեծամասնութիւնը մերժեց այդ առաջարկը:

Արդիւնքում՝ ունենք 1990 թուականի Օգոստոսի 23ին որդեգրուած Հայաստանի անկախութեան մասին հռչակագիրը: Այդ հռչակագիրը հիմքն է հանդիսանում ՀՀ Սահմանադրութեան. ՀՀ Սահմանադրութիւնը կարելի է բարեփոխել, Անկախութեան մասին հռչակագիրը՝ ոչ:

Անկախութեան մասին հռչակագիրն ասում է. «(…) գիտակցելով իր պատասխանատուութիւնը հայ ժողովրդի ճակատագրի առջեւ համայն հայութեան իղձերի իրականացման եւ պատմական արդարութեան վերականգնման գործում, (…) զարգացնելով 1918 թուականի Մայիսի 28ին ստեղծուած անկախ Հայաստանի Հանրապետութեան ժողովրդավարական աւանդոյթները, (…) 1.- Հայկական ԽՍՀն վերանուանւում է Հայաստանի Հանրապետութիւն, կրճատ՝ Հայաստան»: Այսպիսով՝ անկախ պետականութեան հաստատման գործընթացի սկիզբը հռչակած Հայաստանի Հանրապետութիւնը յանձն է առել «համայն հայութեան իղձերի իրականացման եւ պատմական արդարութեան վերականգնման գործում» «իր պատասխանատուութիւնը»: Հետեւաբար՝ պրն. Աշոտեանի առաջարկը կարող է ենթադրել ու մեկնաբանուել որպէս այդ պատասխանատուութիւնից Հայաստանի Հանրապետութեան խուսափում:

Եթէ պրն. Աշոտեանի նպատակը «պատմական արդարութեան վերակագնման, հայրենատիրութեան եւ պահանջատիրութեան» հարցերն են, ապա մինչեւ սահմանադրական բարեփոխումները՝ դա կարելի է դրսեւորել Հայաստան-Թուրքիա արձանագրութիւններից ՀՀ կողմից ստորագրութիւնները յետ կանչելով, Հայաստան-Թուրքիա սահմանի մասին ԱՄՆի նախագահ Վուդրօ Վիլսոնի 1920 թուականի Նոյեմբերի 22ի իրաւարար վճիռը հռչակելով որպէս ՀՀ-Թուրքիա իրաւական սահման. այդ վճռի իրագործումը դարձնելով պետական նպատակ, եւ այլն: Իսկ սահմանադրական բարեփոխումներում, կարելի է Սահմանադրութեան ներածական պարբերութիւնում կատարել հետեւեալ յաւելումը. «Ապահովելու համար սերունդների ազատութիւնը, ընդհանուր բարեկեցութիւնը, քաղաքացիական համերաշխութիւնը, իբրեւ իրաւաժառանգորդը 1918 Մայիսի 28ին հռչակուած Հայաստանի Հանրապետութեան՝ վերականգնելու համար 1920թ. Նոյեմբերի 22ի իրաւարար վճռով ճշդուած իր տարածքային ամբողջականութիւնը՝ հաւաստելով հաւատարմութիւնը համամարդկային արժէքներին, ընդունում է Հայաստանի Հանրապետութեան Սահմանադրութիւնը»:

Պետութեան անուանափոխութեամբ «պատմական արդարութեան վերականգնման, հայրենատիրութեան եւ պահանջատիրութեան» կեցուածք դրսեւորելու մօտեցումը ժամանակավրէպ է. յատկապէս, երբ առկայ է նաեւ պատմական Արեւելեան Հայաստանի մաս կազմած Արցախի անկախ Հանրապետութիւնը: Նմանապէս ժամանակավրէպ է «Արեւմտահայոց ազգային համագումար» կազմակերպելը: Այս ամբողջի մասին աւելի ծաւալուն՝ շուտով»:

comments