ԵՐԵՒԱՆ, «Արմէնփրէս».- Հայաստանի Սահմանադրական դատարանը Սահմանադրութեան համապատասխան գտաւ «Հայաստանի Հանրապետութեան եւ Թուրքիայի Հանրապետութեան միջեւ դիւանագիտական յարաբերութիւնների հաստատման մասին» ու «Հայաստանի Հանրապետութեան եւ Թուրքիայի Հանրապետութեան միջեւ երկկողմ յարաբերութիւնների զարգացման մասին» արձանագրութիւններուն մէջ ամրագրուած պարտաւորութիւնները:

Արձանագրութիւնները Հայաստանի եւ Թուրքիոյ արտաքին գործերու նախարարներ Էդուարդ Նալբանդեանի եւ Ահմեդ Տաւութօղլուի կողմէ ստորագրուած են Ցիւրիխի մէջ՝ 2009ի Հոկտեմբեր 10ին:

Սահմանադրական դատարանի նախագահ Գագիկ Յարութիւնեան ընթերցեց դատարանի որոշումը, որը վերջնական է եւ ուժի մէջ կը մտնէ հրապարակման պահէն:

Սահմանադրական դատարանը որոշումը հրապարակող հաղորդագրութիւնը կը ներկայացնենք ամբողջութեամբ.- ՀՀ սահմանադրական դատարանը 2010թ. Յունուարի 12ին քննութեան առնելով «2009 թուականի Հոկտեմբերի 10ին Ցիւրիխ քաղաքում ստորագրուած՝ «Հայաստանի Հանրապետութեան եւ Թուրքիայի Հանրապետութեան միջեւ դիւանագիտական յարաբերութիւններ հաստատելու մասին» եւ «Հայաստանի Հանրապետութեան եւ Թուրքիայի Հանրապետութեան միջեւ յարաբերութիւնների զարգացման մասին» արձանագրութիւններում ամրագրուած պարտաւորութիւնների՝ Հայաստանի Հանրապետութեան Սահմանադրութեանը համապատասխանութեան հարցը որոշելու վերաբերեալ գործը, մասնաւորապէս, իրաւական դիրքորոշումներ է արտայայտել այն մասին, որ. ա) նշուած արձանագրութիւններով ստանձնուող փոխադարձ պարտաւորութիւնները՝ միջազգային իրաւունքի սկզբունքներին համապատասխան, ունեն բացառապէս երկկողմանի միջպետական բնոյթ եւ չեն կարող վերաբերել ու տարաբնոյթ յղումներով վերագրուել որեւէ երրորդ կողմի կամ վերջինիս հետ նշուած արձանագրութիւններն ստորագրած կողմերի փոխյարաբերութիւններին. բ) միջազգային պայմանագրերի նախաբաններում համընդհանուր ճանաչում ու լայն կիրառում գտած՝ «հաշուի առնելով», «նկատի ունենալով», «ճանաչելով», «նշելով», «ղեկավարուելով», «ձգտելով», «գիտակցելով», «կարեւորելով», «հաստատելով», «վերահաստատելով», «հաւաստելով», «վկայակոչելով», «յիշեցնելով», «ընդունելով», «համոզուած լինելով» եւ այլ եզրոյթներն արձանագրում են գոյութիւն ունեցող, փաստացի իրողութիւններ, ցանկութիւններ, նպատակներ, ձգտումներ, որոշակի ընդհանուր սկզբունքներ եւ այլն, որոնք նկատի ունենալով՝ պայմանագրի կողմերը փոխադարձութեան սկզ-բունքով համաձայնում են ստանձնել որոշակի միջազգային իրաւական պարտաւորութիւններ:

Յիշեալ արձանագրութիւններով ստանձնուող երկու կոնկրէտ պարտաւորութիւնները՝ «…հաստատել դիւանագիտական յարաբերութիւններ» եւ «…բացել ընդհանուր սահմանը», ունեն փոխպայմանաւորուած ելակետային նշանակութիւն: Հետեւաբար, այդ արձանագրութիւններում ամրագրուած միւս բոլոր պարտաւորութիւնները միջազգային իրաւական ուժ կարող են ունենալ Հայաստանի Հանրապետութեան եւ Թուրքիայի Հանրապետութեան միջեւ փաստացի սահմանի բաց լինելու եւ կոնկրէտ դիւանագիտական յարաբերութիւնների առկայութեան դէպքում, որը ենթադրում է անհրաժեշտ նախադրեալների ապահովում կողմերի ստանձնած պայմանագրային պարտաւորութիւնները կատարելու համար. գ) նշուած արձանագրութիւնները չեն նախատեսում վիճելի հարցերի լուծման, պայմանագրային պարտաւորութիւնների կասեցման կամ դադարեցման ընթացակարգեր ու պայմաններ: Առաւելապէս շեշտադրումը կատարւում է ցանկութիւնների, նպատակների, յարաբերութիւնների յետագայ զարգացման նախադրեալների ստեղծման մտադրութիւնների վրայ:

Ուստի սահմանադրական դատարանը նկատի է առնում, որ երկու երկրների միջեւ տարբեր ոլորտներում յարաբերութիւնների յետագայ հաստատումն ու զարգացումը խարսխուած կը լինի երկու պետութիւնների միջեւ գրաւոր ձեւով կնքուած եւ միջազգային իրաւունքով կարգաւորուող կոնկրէտ համաձայնութիւնների վրայ (համաձայն Միջազգային պայմանագրերի իրաւունքի մասին Վիեննայի 1969թ. կոնվենցիայի 2րդ յօդուածի 1ին կէտի a) ենթակէտի), որոնցով ստանձնուող պարտաւորութիւնների սահմանադրականութեան գնահատման հարցը ՀՀ Սահմանադրութեան 100րդ յօդուածի 2րդ կէտի եւ «Սահմանադրական դատարանի մասին» ՀՀ օրէնքի 72րդ յօդուածի համաձայն կը դառնայ ինքնուրոյն քննութեան առարկայ. դ) «Հայաստանի Հանրապետութեան եւ Թուրքիայի Հանրապետութեան միջեւ յարաբերութիւնների զարգացման մասին» արձանագրութեամբ նախատեսուած՝ ընդհանուր սահմանը բացելու վերաբերեալ կողմերի յանձնառութեան շրջանակներում Հայաստանի Հանրապետութեան յանձնառութիւնը վերաբերելի է սահմանային անցակէտերի բնականոն գործունէութիւնն իր կողմից ապահովելու հետ կապուած իրաւակազմակերպչական ու կառուցակարգային խնդիրները լուծելու պատրաստակամութեանը:

ՀՀ սահմանադրական դատարանն ընդգծել է նաեւ, որ միջազգային պայմանագրերը Հայաստանի Հանրապետութեան համար իրաւաբանական ուժ կարող են ունենալ միայն ՀՀ Սահմանադրութեան 6րդ յօդուածով նախատեսուած իրաւակարգաւորման շրջանակներում՝ նկատի ունենալով միջազգային իրաւունքի տեսանկիւնից դրանց վաւերականութեան ու ՀՀ Սահմանադրութեամբ սահմանուած ընթացակարգով Հայաստանի Հանրապետութեան իրաւական համակարգի բաղկացուցիչ մաս լինելու հանգամանքները:

ՀՀ սահմանադրական դատարանը գտել է, որ «Հայաստանի Հանրապետութեան եւ Թուրքիայի Հանրապետութեան միջեւ յարաբերութիւնների զարգացման մասին» արձանագրութեան դրոյթները Հայաստանի Հանրապետութեան օրինաստեղծ ու իրաւակիրառական պրակտիկայում, ինչպէս նաեւ միջպետական յարաբերութիւններում չեն կարող մեկնաբանուել ու կիրառուել այնպէս, որը կը հակասի ՀՀ Սահմանադրութեան նախաբանի դրոյթներին եւ Հայաստանի անկախութեան մասին հռչակագրի 11րդ կէտի պահանջներին:

Սահմանադրական դատարանն անհրաժեշտ է համարել, որպէսզի Հայաստանի Հանրապետութեան կողմից ձեռնարկուող քայլերը՝ նախատեսուող պարտաւորութիւնների ստանձնման եւ դրանց կատարումն անհրաժեշտ օրէնսդրական ու կառուցակարգային երաշխիքներով ապահովելու ուղղութեամբ, ներդաշնակ լինեն դատարանի որոշման մէջ ներկայացուած իրաւական դիրքորոշումներին եւ Հայաստանի Հանրապետութեան Սահմանադրութեամբ ամրագրուած սահմանադրական կարգի հիմնարար սկզբունքներին:

ՀՀ սահմանադրական դատարանը, հաշուի առնելով որոշման մէջ արտայայտած իրաւական դիրքորոշումները, գտել է, որ «Հայաստանի Հանրապետութեան եւ Թուրքիայի Հանրապետութեան միջեւ դիւանագիտական յարաբերութիւններ հաստատելու մասին» եւ «Հայաստանի Հանրապետութեան եւ Թուրքիայի Հանրապետութեան միջեւ յարաբերութիւնների զարգացման մասին» արձանագրութիւններում ամրագրուած պարտաւորութիւնները համապատասխանում են Հայաստանի Հանրապետութեան Սահմանադրութեանը: