«Հետք» ելեկտրոնային լրատուական գործակալութեան խմբագիր Էտիկ Բաղդասարեան վերջերս Լոս Անճելըս այցելած էր՝ մասնակցելու համար Հայ Իրաւաբաններու Միութեան հաւաքին:  Այս այելցութեան ընթացքին, Բաղդասարեան կատարած է նաեւ լրագրական աշխատանք: Ստորեւ կը հրատարակենք ԱՄՆ արդարադատութեան նախարարութեան քրէական վարչութեան աշխատակից Մարտին Էստրադայի հետ իր կատարած հարցազրոյցի բնագիրը:

ԷԴԻԿ ԲԱՂԴԱՍԱՐԵԱՆ.- Յատկապէս ի՞նչ տիպի յանցագործութիւններում են ներգրաւուած այստեղի հայերը:

ՄԱՐՏԻՆ ԷՍՏՐԱԴԱ.- Ես մասնագիտացած չեմ այն յանցանքներում, որոնցում ներգրաւուած են ծագումով հայեր: Ես միայն կարող եմ խօսել այն փորձառութիւնների մասին, որոնք ունեցել եմ՝ կատարելով հետաքննութիւններ, որոնք ներառում են ծագումով հայերի: Ես կարող եմ խօսել իմ փորձի մասին: Ուղղակի ուզում եմ՝ պարզ լինի, որ մենք հետաքննում ենք բոլոր ազգութիւնների՝ յանցանք կատարող ներկայացուցիչների: Ունեմ աֆրոամերիկացի ամբաստանեալներ, մեքսիկական ծագմամբ ամբաստանեալներ, կովկասցի ամբաստանեալներ, ունենք հայ ամբաստանեալներ: Ուստի, չեմ ուզում, որ տպաւորութիւն ստեղծուի, թէ ինչ-ինչ պատճառով հայ համայնքում աւելի շատ յանցագործներ կան, քան այլ համայնքներում: Ամէնը, ինչի մասին կարող եմ ասել, յանցանքներն են եւ յանցագործներին հետաքննելը: Ուստի, չեմ ուզում, որ իմ մեկնաբանութիւնները սխալ հասկանաք, թէ իբր ծագումով հայերն աւելի կամ պակաս հակուած են յանցանքներ գործելու: Ես դա չգիտեմ: Ես միայն գիտեմ այն յանցանքները, որոնք հետաքննում եմ:

Ինչ վերաբերում է մեր հետաքննութիւններին, մենք հիմնականում հետաքննել ենք կազմակերպուած յանցագործութիւններ Լոս Անջելեսում, Օրանժ մարզում, Հարաւային Կալիֆորնիայի տարածքում: Ինչպէս գիտէք, Գլենդէյլում, Բըրբենքում, Հիւսիսային Լոս Անջելեսում ակնյայտ է ծագումով հայերի մեծ կենտրոնացումը:

Ինչ վերաբերում է մեր հետաքննած յանցատեսակներին, ապա դրանք աշխարհում հանդիպող բոլոր տեսակի յանցանքներն են՝ սպանութիւններից մինչեւ բանկային խարդախութիւն, առեւանգում, կրեդիտ քարտերի կեղծումներ, նոյնականացման (ինքնութեան-Խմբ.) տուեալների գողութիւն, մոլեխաղերին վերաբերող օրէնսդրութեան ոտնահարում. այս աշխարհում հանդիպող հիմնականում բոլոր յանցատեսակները:

Եւ մեր արած հետաքննութիւններից տպաւորութիւն է ստեղծուել, որ Հայաստանի, նախկին Խորհրդային Միութեան կամ թէկուզ հէնց Արեւելեան Եւրոպայի հետ կապեր ունեցողները յատուկ ունակութիւններ ունեն՝ կատարելու նոյնականացման  տուեալների գողութիւն: Պատճառն այն է, որ նրանք «մուտք» ունեն դէպի տեխնոլոգիաներ եւ զբօսաշրջիկներ կամ այլ մարդիկ, ովքեր գալիս են երկիր: Նրանք կարող են ձեռք բերել նրանց վերաբերեալ տեղեկատուութիւն՝ նրանց անունները, սոցքարտի համարը, ծննդեան ամսաթուերը, կարող են այդ տեղեկատուութիւնը գնել զբօսաշրջիկներից կամ յանցաւոր կապերի մէջ մտնել զբօսաշրջիկների հետ եւ յետոյ այդ տեղեկատուութիւնն օգտագործել՝ նոյնականացման տուեալներ գողանալու կամ որեւէ տեսակի խարդախութիւն անելու համար:

ԷԴԻԿ ԲԱՂԴԱՍԱՐԵԱՆ.- Վերջին մէկ տարուայ ընթացքում Armenian Power-ն անընդհատ լուսաբանւում է լրատուամիջոցներում: Ի՞նչ կազմակերպութիւն է սա, կարո՞ղ էք նկարագրել:

ՄԱՐՏԻՆ ԷՍՏՐԱԴԱ.- Ելնելով մեր հետաքննութիւնից՝ իմացել ենք, որ դա «կառոյց» է: «Կառոյցն» իրաւական եզրոյթ է, որը վերաբերում է բոլոր տեսակի յանցանքներ գործող խմբի: Կառավարութեան կողմից հետաքննուող «կառոյցների» տեսակները սկսւում են փողոցային աւազակախմբերից: Լոս Անջելեսում բազմաթիւ փողոցային աւազակախմբեր կան: Դրանցից որոշները շատ մեծ են, դրանք հետաքննուել են, ինչպէս MS13-ը, եւ դրանք «կառոյցներ» են: Բայց կան նաեւ կազմակերպուած յանցաւորութեան աւելի հմուտ խմբեր, ինչպէս «Կոզա Նոստրան», ասիական խմբեր, ինչպէս «Թրայադը», եւ դրանք նոյնպէս «կառոյցներ» են:

Դատելով մեր հետաքննութիւնից՝ Armenian Power-ը շատ հմտացուած «կառոյց» է, քանի որ ներառում է եւ փողոցային աւազակախմբերի ուղղուածութիւնը, եւ աւելի բարձր՝ կազմակերպուած յանցաւորութեան ուղղուածութիւնը: Ուստի, սա գրեթէ նման է իտալական հին մաֆիայի եւ փողոցային աւազակախմբերի ամուսնութեան: Նրանք հզօր են փողոցում, քանի որ յենւում են երիտասարդ աւազակների վրայ, ովքեր կրում են հրազէն եւ ուրիշներին ֆիզիկապէս վնասող, կեղտոտ «աշխատանք» են կատարում: Սակայն նրանց միւս յանցակիցները չեն ընդգրկւում փողոցային աւազակախմբում, այլ մասնագիտացած են խարդախութեան, փողերի լուացման եւ նմանատիպ բաների մէջ: Ու նաեւ կայ մարդկանց մի փոքր խումբ, որը պայքարում է, որ վերահսկի այս տարբեր ուղղուածութիւնները:

Մէկ այլ հետաքրքիր հանգամանք է այն (մեղադրական փաստաթղթերում սա կայ), որ այստեղ Armenian Power-ը դարձել է աւելի հզօր, քան աւանդական օրէնքով գողերը: Armenian Power-ի ղեկավարութիւնն ուղղակիօրէն գործակցում է այն օրէնքով գողերի հետ, ովքեր գալիս են Լոս Անջելես: Բայց Armenian Power-ի ղեկավարներն աւելի հզօր են, քան օրէնքով գողերը, քանի որ կապեր ունեն փողոցում, ունեն «զինուորներ» եւ առնչութիւն բանտարկուած այն ծայրաստիճան հզօր աւազակախմբի հետ, որը յայտնի է որպէս մեքսիկական մաֆիա: Դա հիմնականում մեքսիկական փողոցային աւազակախումբ է, որը վերահսկում է բանտերը թէ Կալիֆորնիայի դաշնային նահանգում, թէ ամբողջ երկրով մէկ: Ուստի, քանի որ Armenian Power-ի ղեկավարութիւնն ունի այդ կապերը, այն հզօր է փողոցում եւ պաշտպանուած՝ բանտում:

ԷԴԻԿ ԲԱՂԴԱՍԱՐԵԱՆ.- Որքան հասկացայ ձեր նկարագրածից, ամենաուժեղ յանցաւոր կառոյցն է:

ՄԱՐՏԻՆ ԷՍՏՐԱԴԱ.- Եւ մենք նրանց համարում ենք ամենամեծ սպառնալիքներից մէկը Լոս Անջելեսում:

ԷԴԻԿ ԲԱՂԴԱՍԱՐԵԱՆ.- Երբ տեղեկութիւններ սկսեցին տարածուել, նշւում էր նաեւ, որ այս մարդիկ կապեր ունեն Հայաստանի հետ: Հաստատուեցի՞ն արդեօք Հայաստանի պաշտօնեաների կամ Հայաստանի յանցագործ աշխարհի հետ կապերը:

ՄԱՐՏԻՆ ԷՍՏՐԱԴԱ.- Այո, նրանց ճնշող մեծամասնութիւնը ծնուել է նախկին Խորհրդային Միութիւնում եւ դեռ ընտանիք կամ կապեր ունի այնտեղ: Դա նշանակալի է նրանով, որ նրանք, ինչպէս ասացինք, կապ ունեն Ռուսաստանից եւ Հայաստանից եկած զբօսաշրջիկների հետ: Եւ նրանք նաեւ երբեմն այնտեղ են փախել Ամերիկայից, որպէսզի խուսափեն քրէական հետապնդումից: Բայց հաւանաբար աւելի կարեւոր է նրանց կապն օրէնքով գողերի հետ: Armenian Power-ի ղեկավարութիւնն ուղղակիօրէն գործում է ոչ միայն այստեղի, այլեւ Մոսկուայի ու Հայաստանի օրէնքով գողերի հետ: Եւ եզրակացութիւնն այն է լինելու (թէեւ մենք դա չենք հաստատել), որ պատճառ կայ, որ նրանք դա անում են. պէտք է որ դրա դիմաց փոխադարձութիւն ստանան Հայաստանում եւ Մոսկուայում:

ԷԴԻԿ ԲԱՂԴԱՍԱՐԵԱՆ.- Այսինքն՝ դուք դեռ չէ՞ք յայտնաբերել կոնկրետ փաստեր, որ կապը կայ: Դա ենթադրութի՞ւն է, թէ՞ արդէն հաստատուած է:

ՄԱՐՏԻՆ ԷՍՏՐԱԴԱ.- Ոչ, կապի վերաբերեալ կոնկրետ ապացոյց առկայ է: Սակայն մեզ յայտնի չէ, թէ Ռուսաստանի օրէնքով գողերը ինչ են անում այս տղերքի համար Ռուսաստանում եւ Հայաստանում, եթէ առհասարակ որեւէ բան անում են: Գուցէ դա պարզապէս յարգանքի հարց է:

ԷԴԻԿ ԲԱՂԴԱՍԱՐԵԱՆ.- Համագործակցե՞լ էք Հայաստանի իրաւապահ մարմինների հետ:

ՄԱՐՏԻՆ ԷՍՏՐԱԴԱ.- Չենք խնդրել, որ որեւէ կերպ համագործակցեն, քանի որ անպայման չէ, որ դա առնչուի մեր հետաքննութիւններին: Առնչութիւն ունեցող այլ հետաքննութիւնների պարագայում մենք օգնութիւն ենք խնդրել Ռուսաստանի կառավարութիւնից եւ կարողացել ենք համագործակցել:

ԷԴԻԿ ԲԱՂԴԱՍԱՐԵԱՆ.- Հնարաւո՞ր է՝ դատավարութեան ժամանակ հնչեցնէք յանցագործների կամ պաշտօնեաների անուններ՝ ե՛ւ ռուս, ե՛ւ հայ:

ՄԱՐՏԻՆ ԷՍՏՐԱԴԱ.- Միշտ էլ հնարաւոր է:

ԷԴԻԿ ԲԱՂԴԱՍԱՐԵԱՆ.- Նաեւ խօսում էին այն մասին, որ գումարները փոխանցւում են Հայաստան եւ Ռուսաստան: Կա՞ն դէպքեր, երբ յայտնաբերել էք, որ գումարներ են փոխանցուել:

ՄԱՐՏԻՆ ԷՍՏՐԱԴԱ.- Հաւանաբար սա մի թեմա է, որի մասին չպէտք է խօսեմ, քանի որ հրապարակային չէ:

ԷԴԻԿ ԲԱՂԴԱՍԱՐԵԱՆ.- Ինչո՞վ էք բացատրում, որ Լոս Անջելեսում յանցաւոր խմբերը կարողանում են այսպէս զարգանալ: Ինչո՞ւ են հայերը կարողանում ստեղծել այսպիսի կազմակերպուած խումբ:

ՄԱՐՏԻՆ ԷՍՏՐԱԴԱ.- Լոս Անջելեսը ամենամեծ տնտեսութիւններից մէկն է, այնտեղ մեծածաւալ առեւտուր է կատարւում, նաւահանգիստներ կան, այն մօտ է Մեքսիկային, որը թմրաբիզնեսի կենտրոնն է: Ուստի, Լոս Անջելեսում յանցաւոր գործունէութիւնը շատ է, եւ կոնկրետ այս մարդիկ, որոնց հետաքննում ենք, ունակ են գործել եւ փողոցային տարրերի հետ, ինչպիսին մեքսիկական մաֆիան է, եւ նաեւ աւելի հմտացած տարրերի հետ, ինչպիսիք են Ռուսաստանի ու Հայաստանի օրէնքով գողերը: Եւ նրանք ունակ են հասկանալու տեխնոլոգիան՝ նոյնականացման տուեալների գողութիւն ու բանկային խարդախութիւն կատարելու համար: Սրանք հմտութիւն պահանջող յանցատեսակներ են, որոնք սովորաբար չեն գործում մարդիկ, ովքեր ներգրաւուած են ուրիշներին ֆիզիկական վնաս պատճառող յանցանքներում: Բայց այս խումբը կարող է անել երկուսն էլ:

ԷԴԻԿ ԲԱՂԴԱՍԱՐԵԱՆ.- Յայտնի Medicare-ի, Պզոյի գործը, որով ձերբակալուած են հայեր, ինչքանո՞վ էր կապուած Հայաստանի՝ երկրի եւ յատկապէս Հայաստանի պաշտօնեաների ու քրէական աշխարհի հետ:

ՄԱՐՏԻՆ ԷՍՏՐԱԴԱ.- Ես չգիտեմ որեւէ կապի մասին: Կարող է որեւէ կապ լինել, բայց ես տեղեակ չեմ դրանից: Medicare-ի գործը, որին առնչուեցինք, հիմնականում այնպիսի խարդախութիւն է, որը կարող է յանցաւոր ճանապարհով բերել միլիոնաւոր դոլարներ: Անպայման չէ, որ այդ դոլարները գնան որեւէ այլ տեղ՝ բացի յանցագործների գրպաններից: Դժբախտաբար, սա տարածուած յանցանք է, քանի որ ոլորտում կան շատ թղթաբանութիւն եւ վստահութիւն, որը ամրագրուած է թղթաբանութեամբ: Ուստի, այն մարդու համար, ով ուզում է յանցանք գործել, դժուար չէ կատարել Medicare-ի խարդախութիւն:

ԷԴԻԿ ԲԱՂԴԱՍԱՐԵԱՆ.- Անընդհատ խօսւում էր Armenian Power-ի եւ ռուսական մաֆիայի կապերի մասին: Իսկ Armenian Power-ը կապեր ունի՞ ուրիշ երկրների՝ ասենք, Արեւելեան Եւրոպայի երկրների հետ:

ՄԱՐՏԻՆ ԷՍՏՐԱԴԱ.- Այդ տեղեկատուութիւնը հրապարակման ենթակայ չէ:

ԷԴԻԿ ԲԱՂԴԱՍԱՐԵԱՆ.- Ընդհանրապէս այս տարածքի իրաւապահ մարմիններում հայեր աշխատո՞ւմ են: Ձեր կառոյցում կա՞յ որեւէ հայ:

ՄԱՐՏԻՆ ԷՍՏՐԱԴԱ.- Շատերը կան, եւ պէտք է շեշտեմ, որ ինչպէս ասացի, մենք հետաքննում ենք յանցանք կատարող մարդկանց: Եւ պարզապէս այնպէս է ստացուել է, որ մենք հետաքննում ենք ծագումով հայերի: Ուստի, չեմ ուզում, որ թիւրըմբռնում լինի, թէ մեր կարծիքով՝ ծագումով հայերն աւելի հակուած են յանցանքներ գործելու: Ըստ էութեան, կարող եմ ասել, որ այս խումբը գործում է շատ յանցանքներ, այդ թւում նաեւ մարդկանց ֆիզիկապէս վնասող յանցանքներ: Եւ դժբախտաբար, մարդկանց ֆիզիկապէս սպառնացող նրանց յանցանքների մեծամասնութեան եւ նոյնիսկ նրանց խարդախութիւնների մի փոքր տոկոսի թիրախը իրենց սեփական համայնքն է. նրանց թիրախում միւս հայերն են:

ԷԴԻԿ ԲԱՂԴԱՍԱՐԵԱՆ.- Դա էլ է Armenian Power-ի առանձնայատկութիւնը:

ՄԱՐՏԻՆ ԷՍՏՐԱԴԱ.- Այո, թէեւ տեսնում ենք, որ շատ մաֆիաներ յաճախ թիրախ են ընտրում իրենց սեփական երկրների կամ վայրերի մարդկանց: Հաւանաբար պատճառներից մէկն այն է, որ նրանց թւում է, թէ աւելի հեշտութեամբ կարող են ահաբեկել իրենց հայրենակիցներին ու վախեցնել, որ վերջիններս ոստիկանութիւն չդիմեն:

ԷԴԻԿ ԲԱՂԴԱՍԱՐԵԱՆ.- Armenian Power-ից ո՞վ է դատապարտուել ամենաերկար ազատազրկման: Կարո՞ղ էք արդէն դատուածների անուններ ասել, եթէ այդպիսիք կան, եւ ի՞նչ գործ է եղել:

ՄԱՐՏԻՆ ԷՍՏՐԱԴԱ.- Որեւէ մէկը դեռեւս չի դատապարտուել երկարատեւ ազատազրկման: Ամենավերջին դատավարութիւնը Սանտա Անայում էր, որտեղ Արման Շարոպետրոսեան անունով գլխաւոր ամբաստանեալը ղեկավարել ու կազմակերպել էր բանկային խարդախութիւն, որը կատարում էր բանտից: Նա նախկինում կատարել է մարդկանց վտանգ սպառնացող մի շարք յանցագործութիւններ եւ կը դատապարտուի շատ երկրատեւ ազատազրկման՝ 20-30 տարուայ սահմաններում:

Անգլերենէ թարգմանութիւնը՝ Սոնա Աւագեանի