ԵՐԵՒԱՆ, <<Ազատութիւն>>.– Հայաստանի նախագահ Սերժ Սարգսեան 16 Յունուարին պատասխան նամակ յղած է Թուրքիոյ նախագահ Ռեչեփ Էրտողանին՝ մերժելով Ապրիլ 24ին Թուրքիա այցելելու անոր հրաւէրը։ Ան դիտել տուած է, որ Կալիփոլիի ճակատամարտի 100ամեակը 24 Ապրիլին նշելու թրքական քաղաքականութիւնը կը միտի համաշխարհային ուշադրութիւնը շեղելու Հայոց Ցեղասպանութեան 100ամեակին նուիրուած նախաձեռնութիւններէն, մինչդեռ Թուրքիան շատ աւելի կարեւոր պարտականութիւն ունէր կատարելիք իր ժողովուրդին եւ ողջ մարդկութեան հանդէպ, այն է՝ Հայոց Ցեղասպանութեան ճանաչումն ու դատապարտումը:

Ստորեւ՝ նախագահ Սերժ Սարգսեանի նամակին ամբողջութիւնը։

<<Ստացայ Գալիպոլիի ճակատամարտի հարիւրամեակի յիշատակի միջոցառումներին մասնակցելու՝ ինձ ուղղուած ձեր հրաւէրը:
Յիրաւի, Առաջին աշխարհամարտը մարդկութեան պատմութեան ամենազարհուրելի էջերից է, որ միլիոնաւոր անմեղ մարդկային կորուստների եւ ճակատագրերի խեղման պատճառ դարձաւ:

Գալիպոլիի ճակատամարտի մասնակից էր նաեւ Օսմանեան կայսրութեան զօրքերի հայազգի հրետանաւոր, կապիտան Սարգիս Թորոսեանը. սպայ, որ նուիրուել էր կայսրութեան պաշտպանութեան ու անվտանգութեան ապահովմանը եւ հաւատարիմ ծառայութեան ու սխրանքների համար Օսմանեան կայսրութեան կողմից արժանացել էր ռազմական պարգեւների: Մինչդեռ, նոյն թուականին իր գագաթնակէտին հասած՝ Օսմանեան կայսրութեան կողմից հայ ժողովրդի նկատմամբ նախապէս ծրագրուած եւ իրականացուած զանգուածային ջարդերի ու բռնի տեղահանման ալիքը չշրջանցեց անգամ Սարգիս Թորոսեանին: Ցեղասպանութեանը զոհ գնացած մէկուկէս միլիոն հայերի թւում էին նրա ծնողները, ովքեր դաժանաբար սպանուեցին, իսկ քոյրը մահացաւ Սիրիայի անապատում:

Հէնց նախադէպը չունեցող այդ կոտորածի արդիւնքում էր, որ Ռաֆայէլ Լեմկինը ստեղծեց <<ցեղասպանութիւն>> եզրոյթը, եւ դրա անպատժելիութիւնն էր, որ հող նախապատրաստեց Հոլոքոստի եւ Ռուանդայում, Կամբոջայում ու Դարֆուրում ցեղասպանութիւնների համար:

Ըստ ձեզ՝ Գալիպոլիի մարտերը ոչ միայն Թուրքիայի, այլեւ ողջ աշխարհի համար պատերազմից ծնունդ առած բարեկամական յարաբերութիւնների առանձնայատուկ օրինակ են, իսկ ճակատամարտի դաշտը՝ պատերազմի դառը ժառանգութեան մասին յիշեցնող խաղաղութեան եւ բարեկամութեան յուշարձան: Մի կողմ թողնելով բոլորին քաջ յայտնի Գալիպոլիի ճակատամարտի նշանակութիւնը կամ Թուրքիայի վիճահարոյց դերակատարութիւնը Առաջին եւ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմների ընթացքում՝ անհրաժեշտ է յիշել, որ խաղաղութիւնը եւ բարեկամութիւնն առաջին հերթին պէտք է հիմնուած լինեն սեփական անցեալի հետ առերեսման խիզախութեան, պատմական արդարութեան, ինչպէս նաեւ համամարդկային յիշողութեան՝ ոչ թէ ընտրովի, այլ ամբողջական ճանաչման վրայ:
Աւա՜ղ, Թուրքիան շարունակում է ժխտողականութեան իր աւանդական քաղաքականութիւնը եւ տարէցտարի <<կատարելագործելով>> պատմութեան աղճատման իր գործիքակազմը՝ Գալիպոլիի մարտերի հարիւրամեակն այս տարի առաջին անգամ նշում է Ապրիլի 24ին, այն դէպքում, երբ դրանք սկսուել են 1915 թուականի Մարտի 18ին եւ շարունակուել մինչեւ 1916 թուականի Յունուարի վերջը, իսկ դաշնակիցների ափհանման օպերացիան՝ Գալիպոլիի ցամաքային մարտերը սկսուել են Ապրիլի 25ին: Ի՞նչ նպատակ է սա հետապնդում, եթէ ոչ համաշխարհային հանրութեան ուշադրութիւնը Հայոց Ցեղասպանութեան 100ամեայ տարելիցի միջոցառումներից շեղելու պարզունակ նպատակ: Մինչդեռ, մինչեւ յիշատակի միջոցառում նախաձեռնելը, Թուրքիան շատ աւելի կարեւոր պարտականութիւն ունէր սեփական ժողովրդի եւ ողջ մարդկութեան հանդէպ, այն է՝ Հայոց Ցեղասպանութեան ճանաչումն ու դատապարտումը:

Ուստի, խորհուրդ կը տայի համաշխարհային խաղաղութեանն ուղղուած ձեր կոչերում չմոռանալ Հայոց Ցեղասպանութեան ճանաչման ուղերձ յղել աշխարհին՝ ոգեկոչելով մէկուկէս միլիոն անմեղ զոհերի յիշատակը: Իւրաքանչիւրիս պարտքն է գալիք սերունդներին փոխանցել խեղաթիւրումից զերծ իրական պատմութիւնը՝ այդ կերպ կանխելով ոճրագործութիւնների կրկնութիւնն ու հող նախապատրաստելով ազգերի, յատկապէս հարեւան ազգերի միջեւ մերձեցման եւ հետագայ համագործակցութեան համար:

Յ.Գ. Ձերդ գերազանցութիւն, դեռեւս մի քանի ամիս առաջ հրաւիրել եմ ձեզ Երեւան՝ 2015 թուականի Ապրիլի 24ին միասին յարգելու Հայոց Ցեղասպանութեան անմեղ նահատակների յիշատակը: Մեզ մօտ ընդունուած չէ հիւրընկալուել հրաւիրուողին՝ առանց սեփական հրաւէրի պատասխանը ստանալու>>: