ԵՐԵՒԱՆ.- Հայաստանի նախագահ Սերժ Սարգսեան <Պի.Պի.Սի.>ի թղթակից Կապրիէլ Կէյթհաուսի տուած հարցազրոյցին ընթացքին յայտարարած է, թէ ինք Թուրքիոյ կողմէ ո՛չ ցանկութիւն, ո՛չ ալ ձգտում կը նկատէ յարգելու պայմանաւորուածութիւնները եւ բանալու սահմանները՝ առանց նախապայմանի:

Ստորեւ կը ներկայացնենք նախագահ Սարգսեանի սոյն հարցազրոյցը՝ ամբողջութեամբ.

ԿԱՊՐԻԷԼ ԿԷՅԹՀԱՈՒՍ.- Պարոն նախագահ, արդեօ՞ք կը մեկնիք Թուրքիա՝ դիտելու երկու երկիրներու հաւաքականներու պատասխան հանդիպումը:

ՆԱԽԱԳԱՀ ՍԱՐԳՍԵԱՆ.- Գիտէք, այս հարցը երկու պատասխան ունի: Առաջին պատասխանն այն է, որ իմ գնալը կամ չգնալն էական չէ: Ես ուզում եմ ասել, որ մենք կարող ենք ֆութպոլային հանդիպմանը գնալը չկապել Թուրքիայի հետ յարաբերութիւնների հետ: Հասկանո՞ւմ էք: Պատկերացնենք առնուազն երկու տարբերակ: Ենթադրենք, որ մենք սառեցնում ենք Թուրքիայի հետ մեր բանակցութիւնները, եւ ես գնում եմ Թուրքիա՝ ֆութպոլային խաղը դիտելու: Եւ երկրորդ տարբերակ՝ մենք շարունակում ենք բանակցութիւնները, սակայն ես չեմ գնում: Ո՞րն է առաւել կարեւոր: Ուզում եմ ասել, որ եթէ դուք ձեր հարցը տալիս էք Թուրքիայի հետ բանակցութիւնների համատեքստում (պարունակէն ներս-Խմբ.), եւ թէ արդեօ՞ք մենք կարող ենք մինչեւ Հոկտեմբեր ինչ որ արդիւնքների հասնել, ապա ահա թէ ինչպիսի՛ն կը լինի իմ պատասխանը:

ԿԱՊՐԻԷԼ ԿԷՅԹՀԱՈՒՍ.- Իսկ ի՞նչ քայլ դուք կը սպասէք Անգարայէն՝ բանակցութիւնները ապասառեցնելու համար:

ՆԱԽԱԳԱՀ ՍԱՐԳՍԵԱՆ.- Ես երկու անգամ յայտարարել եմ այդ մասին եւ ասել եմ հետեւեալը. ես կը գնամ Թուրքիա ֆութպոլային հանդիպումը դիտելու, եթէ մեր սահմաններն արդէն բաց լինեն, կամ եթէ մենք դրա նախաշեմին լինենք: Այսինքն, եթէ թուրքերը կատարեն մեր պայմանաւորուածութիւնները, դա մի բան կը լինի, իսկ եթէ չկատարեն՝ մէկ այլ բան: Մենք պայմանաւորուածութիւններ ունենք: Կարծում եմ, նորմալ եւ ճիշդ ուղին այն է, երբ կողմերը կատարում են իրենց պայմանաւորուածութիւնները: Ցաւօք սրտի, ես մինչ այժմ այդ պայմանաւորուածութիւնները կատարելու առանձնապէս մեծ ցանկութիւն կամ ձգտում չեմ նկատել: Մեր ցանկութիւնը մնում է նոյնը՝ յարաբերութիւններ հաստատել առանց նախապայմանների:

ԿԱՊՐԻԷԼ ԿԷՅԹՀԱՈՒՍ.- Արդեօ՞ք դուք պատրաստ էք փոխզիջումներու երթալ 1915թ. դէպքերու գծով, եւ այն հարցի վերաբերեալ, թէ՝ արդեօ՞ք Թուրքիան այդ դէպքերը կը ճանչնայ իբրեւ Ցեղասպանութիւն:

ՆԱԽԱԳԱՀ ՍԱՐԳՍԵԱՆ.- Բնականաբար, դա շատ կարեւոր է. կարեւոր է մեր ժողովրդի համար, կարեւոր է Թուրքիայի եւ ամբողջ աշխարհի համար: Կարեւոր է, որ պատմական արդարութիւնը վերականգնուի: Կարեւոր է, որ մեր ժողովուրդները կարողանան նորմալ յարաբերութիւններ հաստատել: Կարեւոր է, վերջապէս, որպէսզի ապագայում դա չկրկնուի: Սակայն մենք Ցեղասպանութիւնը չենք դիտարկում որպէս յարաբերութիւնների հաստատման նախապայման:

ԿԱՊՐԻԷԼ ԿԷՅԹՀԱՈՒՍ.- Այսինքն, գոյութիւն ունի՞ փոխզիջման հնարաւորութիւն:

ՆԱԽԱԳԱՀ ՍԱՐԳՍԵԱՆ.- Ո՛չ, դա չի կարելի փոխզիջում անուանել: Սա այն դէպքը չէ, երբ կարելի է խօսել փոխզիջման մասին: Մենք ասում ենք, որ, այո՛, եղել է Ցեղասպանութիւն, եւ անկախ նրանից՝ կը ճանաչի Թուրքիան, թէ ոչ, սա փաստ է, որն ընդունուել է աշխարհում ցեղասպանութիւնների խնդիրներով զբաղուող բոլոր մասնագէտների կողմից, ճանաչուել է աշխարհի բազմաթիւ երկրների կողմից: Սակայն այս պարագայում, մենք դա չենք համարում որպէս նախապայման՝ թուրքերի հետ յարաբերութիւնների հաստատման համար:

ԿԱՊՐԻԷԼ ԿԷՅԹՀԱՈՒՍ.- Բայց ամէն պարագայի, ատիկա կը խանգարէ Թուրքիոյ հետ ձեր յարաբերութիւնները: Երեւանի մէջ մարդ մը ինծի հետեւեալ համեմատութեամբ ներկայացուցած է հարցը. <<Երբ դուք մեքենայ կը վարէք, դուք պէտք է վերահսկէք ամէն ինչ որ կը կատարուի ճանապարհին, ձեր ետին, ատոր համար ալ պէտք է ժամանակ առ ժամանակ, հայելիէն ետեւ նայիլ: Սակայն, կարեւորը առջեւն է>>: Որքանո՞վ այս համեմատութիւնը ճիշդ կ՛արտացոլացնէ իրավիճակը:

ՆԱԽԱԳԱՀ ՍԱՐԳՍԵԱՆ.- Ճիշդ է: Ես հասկանում եմ, թէ ի՛նչ է ցանկացել ասել այդ մարդը: Նա ասում է, որ մենք պէտք է մեր հայեացքներն ուղղենք դէպի ապագայ: Բայց նա նաեւ ասում է, որ մենք իրաւունք չունենք մոռանալ անցեալը: