Պէտք Է Քննարկենք ԼՂ Հարցը Հայաստան-Ադրբեջան Յարաբերութիւններից Տարանջատելու Տարբերակը. Արմէն Գրիգորեան

By Asbarez | Friday, 05 August 2022



ԵՐԵՒԱՆ, «Արմէնփրէս».- Անվտանգութեան խորհուրդի քարտուղար Արմէն Գրիգորեան «Արմէնփրէս»ի հետ ունեցաւ ընդարձակ հարցազրոյց մը: Պատասխանելով այն հարցումին, թէ Հայաստան-Ատրպէյճան յարաբերութիւններու կարգաւորման եւ այսպիսով տարածաշրջանին մէջ երկարատեւ խաղաղութիւն ու կայունութիւն հաստատելու կարելիութեան մասին կը խօսուի, արդեօք իսկապէ՞ս անի գոյութիւն ունի՝ ան ըսաւ. «Այն փաստը, որ Հայաստանի կառավարութիւնը խաղաղութեան օրակարգը հռչակել է պետական ռազմավարութիւն եւ քաղաքականութիւն ուղղակի վկայութիւնն է այն բանի, որ նման հնարաւորութիւն տեսնում ենք»։

Խաղաղութեան օրակարգի իրագործման քարտէսին մասին խօսելով՝ ան ըսաւ, որ անոր մէջ կայ սահմանագծման եւ սահմանային ապահովութեան մակարդակի բարձրացման աշխատանքներ Ատրպէյճանի հետ, որ արդէն մեկնարկած է եւ Օգոստոսի երկրորդ կիսուն նախատեսուած է սահմանագծման եւ սահմանային ապահովութեան հարցերու յանձնաժողովի երկրորդ նիստը Մոսկուայի մէջ եւ տարածաշրջանային հաղորդակցութեան ուղիներու բացումը։

Լրագրողը դիտել տուաւ, որ Ատրպէյճան կը պնդէ, թէ Հայաստան կը ձգձգէ այդ հարցերուն լուծումը: «Սահմանագծման եւ սահմանային անվտանգութեան հարցերի յանձնաժողովի նիստը Օգոստոսի երկրորդ կէսին նշանակուել է ադրբեջանական կողմի առաջարկով: Հայկական կողմը երկրորդ հանդիպմանը պատրաստ էր եւ Յունիսին եւ Յուլիսին: Տարածաշրջանային կոմունիկացիաների (հաղորդակցութիւններու) բացման հարցով մենք բազմիցս արտայայտել ենք մեր պատրաստակամութիւնը: Վերջերս համացանցում յայտնուել է դեռեւս 2021թ. Դեկտեմբերին դիւանագիտական ճանապարհներով մեր փոխանցած առաջարկների փաթեթը, որն այսօր էլ ուժի մէջ է: Մենք մի քանի այլ առաջարկներ էլ ենք արել, եւ մեծապէս շահագրգիռ ենք տարածաշրջանային կոմունիկացիաների բացման հարցով, որը «հայկական խաչմերուկ» նախագծի մաս է: Ի հարկէ` նախագծի արեւելք-արեւմուտք հատուածի կոնկրետ (ճշգրիտ) երթուղու հարցը քննարկելի է, մենք երբեք չենք շեշտել միայն մի տարբերակի հնարաւորութիւնը եւ մեզ նոյնքան անհրաժեշտ է ամենաարդիւնաւէտ երթուղին գտնել, որովհետեւ դրանից է կախուած «հայկական խաչմերուկ» նախագծի գործունակութիւնն ու գրաւչութիւնը: Կոմունիկացիաների հարցով եռակողմ աշխատանքային խմբում, որ համանախագահում են ՌԴ, Հայաստանի եւ Ադրբեջանի փոխվարչապետերը, մենք որոշակի առաջընթաց ենք նկատում եւ տրամադրուած ենք շարունակել նոյն ոգով», ըսաւ Գրիգորեան:

Լրագրողը հարցուց, որ Հայաստան կը ճանչնա՞յ տարածքային ամբողջականութիւնը եւ տարածքային պահանջներ չունի՞ Ատրպէյճանէն: Ան պատասխանեցըսելով. «Հայաստանը Ադրբեջանի տարածքային ամբողջականութիւնը ճանաչում է հէնց թէկուզ այն փաստի բերումով, որ դա մեր օրէնսդրութեան մաս է: Բազմիցս ենք ասել, որ Հայաստանն ու Ադրբեջանը միմեանց տարածքային ամբողջականութիւնն ու սահմանների անխախտելիութիւնը ճանաչել են դեռեւս 1991 թուականին ստորագրուած եւ յետագայում վաւերացրած ԱՊՀ ձեւաւորման մասին համաձայնագրով: Եւ սա այսօր թէ Հայաստանի եւ թէ Ադրբեջանի օրէնսդրութեան մաս է: Դա պէտք է արտայայտել նաեւ երկկողմ մակարդակով: Եւ ինչպէս ասել ենք, նման հեռանկարի մէջ մեզ համար անընդունելի ոչինչ չկայ եւ Հայաստանը, այո՛, Ադրբեջանից տարածքային պահանջներ չունի»:

«Իսկ Ղարաբաղը, ի՞նչ է լինելու Ղարաբաղի հարցը եւ կարգավիճակը», հարցումին իբրեւ պատասխան՝ Գրիգորեան ըսաւ. «Մենք բազմիցս ենք ասել, որ Ղարաբաղի հիմնախնդիրը մեզ համար տարածքային հարց չէ: Այդ առումով մեզ համար սկզբունքային է Ղարաբաղի հայութեան անվտանգութիւնն ու իրաւունքները: Վարչապետ Փաշինեանը Ազգային ժողովում ունեցած ելոյթներից մէկում նշեց, որ կայ գաղափար` ԼՂ հարցը տարանջատել Հայաստան-Ադրբեջան յարաբերութիւններից: Մենք հիմա ակտիւօրէն (աշխուժօրէն) պիտի քննարկենք այդ տարբերակը եւ որոշենք ինչպէս առաջ ընթանալ»:

Ան աւելցուց, թէ կայ նաեւ գաղափար, որ Ատրպէյճանի հետ խաղաղութեան պայմանագիր կնքուի առանց Արցախի հարցի վերջնական լուծման, իսկ Արցախի հայութեան ապահովութեան միջազգային երաշխիք կայ՝ Ռուսիոյ խաղաղապահ զօրակազմի ներկայութիւնը:

Պատասխանելով գերիներու վերադարձին եւ անհետ կորսուածներու ճակատագիրին վերաբերող հարցումի մը՝ Գրիգորեան ըսաւ. «Հումանիտար (մարդասիրական) հարցերի լուծումը խաղաղութեան պարտադիր ուղեկիցն է: Այդ թւում` մշակութային ժառանգութեան պահպանման հարցերը: Այդ բոլոր հարցերն, իհարկէ, պէտք է հասցէագրուեն: Հայաստանն, ի դէպ, վերջին երկու տարուայ ընթացքում Ղարաբաղեան առաջին պատերազմում անհետ կորած ադրբեջանցիների 130 մարմիններ է փոխանցել Ադրբեջանին: Մենք պատրաստ ենք ակտիւօրէն համագործակցել նաեւ այս հարցի շուրջ եւ նոյնը ակնկալում ենք Ադրբեջանից: Հայկական կողմը Ղարաբաղեան առաջին պատերազմից աւելի քան 770 անհետ կորած անձ ունի: 44օրեայ պատերազմում մեր անհետ կորած անձանց թիւը 203 է»:

Իսկ Հայաստան-Թուրքիա յարաբերութիւններու հեռանկարին մասին Գրիգորեան ըսաւ հետեւեալը. «Երկու երկրների յատուկ ներկայացուցիչները ձեռք են բերել կոնկրէտ պայմանաւորուածութիւններ, այն է` սահմանը բացել երրորդ երկրների քաղաքացիների համար, եւ սկսել օդային բեռնափոխադրումներ երկու երկրների միջեւ: Հայաստանի վարչապետը եւ Թուրքիայի նախագահը Յուլիսի 11ին ունեցած հեռախօսազրոյցում համաձայնուել են կեանքի կոչել այդ պայմանաւորուածութիւնները եւ յետագայ քայլեր ձեռնարկել: Միանշանակ է, որ մենք հաւատարիմ ենք մնալու այդ պայմանաւորուածութիւններին, մանաւանդ որ թէ՛ Ռուսաստանը, թէ՛ ԱՄՆն, թէ՛ Ֆրանսիան, թէ՛ Իրանը, թէ՛ Վրաստանը, թէ՛ ԵՄն աջակցում են Հայաստան-Թուրքիա յարաբերութիւնների կարգաւորման գործընթացին»:

comments

Advertisement